Phương Tây cho rằng geisha là một dạng gái điếm cấp cao nhưng với người Nhật, geisha là các nghệ sĩ thực thụ với khả năng đàn, hát, múa và kỹ năng chuyện trò với khách.

Komomo, một geisha 23 tuổi, ngắm nhìn trước gương để chuẩn bị cho một cuộc hẹn tại Miyagawa, Tyoto. Trên người cô là chiếc kimono dài 1,5m làm bằng lụa.

Để buộc được chiếc thắt lưng to bản bằng lụa, còn gọi là obi, các cô phải nhờ đến đôi bàn tay khỏe mạnh của đàn ông.

Komomo chỉnh trang lại lần cuối trước khi đến buổi hẹn với khách. Cô mất 20 phút để mặc xong chiếc kimono này.

Komomo lướt đi trên con phố cổ kính của cố đô Kyoto để đến chỗ hẹn với khách. Trong quan niệm của người phương Tây, geisha có nghĩa là gái điếm. Nhưng trên thực tế, các kỹ nữ mua vui cho khách bằng việc đàn, hát, múa và nói chuyện giải khuây.

Các maiko, những người đang học để trở thành geisha, trình diễn trong lễ hội mùa xuân ở nhà hát Kaburenjo ở Kyoto. Những người muốn trở thành geisha phải bắt đầu từ khi còn rất nhỏ. Maiko là bước thứ ba trong quá trình rèn luyện và thông thường kéo dài 5 năm trước khi trở thành geisha thực thụ.

Komomo biểu diễn trong nhà hát Kaburenjo. Những bộ kimono bằng lụa và được thêu tay này có thể có giá hơn 10.000 USD. Thậm chí, có những bộ có giá tới 20.000 USD.

Cách trang điểm truyền thống của geisha. Khuôn mặt và phần cổ của họ được đánh phấn trắng tinh. Trước đây, phấn này có chứa chì nhưng sau khi phát hiện tác hại của nó với da mặt, họ thay bằng bột gạo. Môi được vẽ hình trái tim đỏ rất nhỏ.

Mái tóc được vấn cầu kỳ của geisha. Để giữ được dáng tóc trong vài ngày, khi ngủ, các geisha phải dùng loại gối đặc biệt kê ở cổ.

Một geisha biểu diễn màn múa quạt. Nhiều người cho rằng thế giới geisha cần cởi mở hơn nữa với thế giới và Internet có thể là công cụ hữu ích. "Trong quá khứ, người ta biết đến geisha qua giới thiệu, nhưng giờ đây thông tin có thể tìm trên Internet", chuyên gia nghiên cứu về geisha Kyoko Aihara cho biết.

Ngọc Sơn (theo Reuters)

Đời geisha ở Nhật (1)

Tuyết rơi trên các con phố hẹp ở Gion, cố đô Kyoto của Nhật, song không khí trong phòng trà Harutomi lại ấm áp với hơi rượu sake, áo lụa sột soạt và giọng hát ngọt ngào của ba cô geisha nhảy múa quanh một nhóm các quý ông.

Một cảnh trong phim "Hồi ức một geisha". (Sunday Times)

Các cô geisha mặc áo kimono truyền thống. Khuôn mặt họ được trang điểm kỹ càng và búi tóc trang trí rất cầu kỳ. Họ nhảy các điệu múa truyền thống để quyến rũ những quý ông ngồi xung quanh.

Tất nhiên, hóa đơn cho một đêm ở các phòng trà như thế này không hề rẻ, có thể lên tới hàng trăm thậm chí hàng nghìn đôla. Nhiều người đã khuynh gia bại sản chỉ vì lui tới những nơi này.

Cô gái trẻ nhất trong ba người là Miehinna, 17 tuổi, có hàm răng hô. Cô là một maiko hay còn gọi là geisha tập sự. Miehinna phải mất 3 năm nữa mới được công nhận là geisha. Cô đang tìm một người bảo trợ, một người đỡ đầu giàu có sẽ trả tiền chỉnh răng, chăm nom và thậm chí có thể lấy đi trinh tiết của cô.

Trong thời kỳ hoàng kim, ở Gion có nhiều quán rượu và phòng trà hoàn toàn do phụ nữ điều hành. Các cam kết xã hội như hôn nhân, thậm chí quan hệ gia đình, không có mấy ý nghĩa ở đây. Nơi này cũng là một trong những khu vực hiếm hoi trên đất Nhật mà các bé gái sinh ra ngoài giá thú được coi trọng. Giờ đây, số geisha và maiko ở Gion đã giảm từ 2.000 người (những năm 1920) xuống còn khoảng 200 người.

Để có thể bước chân vào một phòng trà, bạn phải được giới thiệu. Việc giữ bí mật về thế giới của họ rất quan trọng. Và cho dù thời của những quý ông giàu có muốn thu nhận một geisha để khẳng định vị thế trong xã hội đã qua đi, kiểu quan hệ này vẫn tồn tại. "Lý tưởng nhất là có một người đàn ông lớn tuổi giàu có sẵn sàng đỡ đầu nhưng lại không muốn ngủ với con bé", Noriko Wakabayashi, "mẹ" của Miehinna, chịu trách nhiệm dạy dỗ cô, nói.

Giống như các geisha ở Nhật, Wakabayashi đã đọc cuốn Hồi ức một geisha của Arthur Golden. Trong cuốn sách, tác giả có nói tới tục lệ bán trinh tiết của các cô maiko cho một vị khách. 

"Chúng tôi không đấu giá trinh tiết của các cô gái", Wakabayashi nói nhưng thêm rằng Miehinna không được chọn người mà cô bé sẽ trao trinh tiết. "Việc đó sẽ do tôi hoặc người đỡ đầu của con bé quyết định. Tất nhiên, không phải là geisha không hề có quyền như ngày xưa. Nếu không thích người đàn ông này, cô ấy có thể từ chối".

Nếu như Miehinna phải lòng một chàng trai bằng tuổi thì sao? "Điều đó không thể xảy ra", bà khẳng định. "Cô ấy không phải là học sinh. Miehinna sống ở đây và hiểu rõ trách nhiệm của một maiko cũng như những luật lệ trong thế giới chúng tôi".

Trong Hồi ức một geisha, Sayuki, do Chương Tử Di thủ vai, bị gia đình bán, buộc làm geisha vì quá nghèo. Đây là trường hợp thường thấy trong xã hội Nhật trước khi kinh tế nước này vươn lên. Giờ đây, Miehinna, giống hàng trăm cô gái Nhật, tự nguyện trở thành maiko. "Tôi có cơ hội tiếp xúc với nhiều người thú vị và được học hành, khám phá", cô nói.

Cô chưa từng tâm sự với bạn bè về công việc này và bạn cô cũng không hề hỏi. "Họ chẳng thể nào hiểu nổi thế giới của chúng tôi", Miehinna nói.

Đời geisha ở Nhật (2)

Ngày nay tại Nhật người ta vẫn tranh cãi về việc như thế nào mới gọi là một geisha đích thực. Đặc biệt là khi nhắc tới những nơi như Atami, thị trấn du lịch ở tây nam Tokyo. Có tới 300 geisha làm việc ở nơi thường bị gọi rẻ rúng là ổ điếm.

Chương Tử Di (giữa) trong Hồi ức một geisha. (helloziyi)

Ở Atami, có hàng chục cô gái luôn sẵn sàng chờ đón những chiếc xe buýt đầy khách du lịch tới xem họ thể hiện các điệu múa truyền thống. Độ tuổi của geisha ở đây dao động trong khoảng từ đầu 20 tới 70 tuổi.

Chizuho, geisha 30 tuổi, cho biết uống rượu là một thủ tục khó khăn trong công việc của cô. "Tôi từng phải tới bệnh viện sau khi uống cạn một chai whisky", cô kể. "Geisha phải tự bảo vệ sức khỏe của bản thân".

Một geisha giỏi làm việc ở Atami có thể kiếm được 70.000 USD hoặc hơn thế trong một năm. Trừ các khoản như trang điểm, áo kimono trị giá khoảng 12.000 USD gửi cho hiệp hội, lượng tiền các cô có được vẫn nhiều hơn những người làm việc văn phòng. Nhiều người còn làm thêm để nâng cao thu nhập.

Cô Hotaru, hành nghề geisha được 17 năm, cho hay quan hệ với khách hàng là một cách kiếm thêm. "Cũng tùy từng người", cô nói. "Những gái điếm bình thường không thể từ chối khách hàng nhưng geisha có thể quan hệ với ai mà họ thấy thích".

"Đây cũng là một việc bình thường khi hai người khác giới gặp nhau. Nếu họ thích nhau, họ có thể thương lượng giá cả và người phụ nữ sẽ làm vợ chàng trai trong một đêm", Hotaru phát biểu.

Trong khi đó, các cáo buộc cho rằng geisha là giống những cô gái bán thân đã khiến người theo chủ nghĩa truyền thống nổi giận. "Hoàn toàn không hề có chuyện đó", Komani, 56 tuổi, geisha thế hệ thứ 3 và đã lấy chồng được 30 năm, khẳng định. "Điều đó có thể xảy ra trong quá khứ nhưng giờ thì không hề tồn tại".

"Nhiều cô gái trẻ muốn gia nhập hàng ngũ geisha nhưng họ phải học hành chăm chỉ trước đã. Quá trình đó phải kéo dài tới 10 năm hoặc hơn", bà nói.

Komani khẳng định rằng phụ nữ thời nay muốn trở thành geisha vì họ thấy công việc thú vị chứ không phải vì sẽ kiếm được nhiều tiền. Nhiều geisha ở Tokyo cũng đồng ý với bà. "Tôi không làm việc đó vì tiền", Seiko, 26 tuổi, nói.

Cô là geisha thuộc hàng top ở quận Asakusa nhưng chỉ kiếm được 165 USD trong hai giờ làm việc, bằng 75% so với đồng nghiệp. "Tôi bị cuộc sống của geisha quyến rũ. Nó cũng khác các công việc bình thường. Bạn không thể biết sẽ được gặp ai. Có thể, vị khách đó là người rất nổi tiếng trên truyền hình", cô nói.

Giống như những geisha thực thụ, Seiko luôn giữ bí mật về khách hàng. Năm 1989, một chính trị gia lớn đã sa cơ lỡ vận sau khi geisha tiết lộ quan hệ của họ. Việc cô nàng đi khắp nơi kể lể về câu chuyện này đã chứng minh cô không phải là một geisha chính hiệu.

Seiko có người đỡ đầu nào không? Cô cười khúc khích: "Có những người yêu mến geisha, muốn giúp họ ngày càng giỏi hơn và sẽ tài trợ cho họ". "Tôi không sống ở một căn hộ sang trọng do một người đàn ông nào thuê cho hay một cái gì đó tương tự thế", cô nói.

Keiji Chiba, người đứng đầu hội geisha ở Asakusa, giải thích: "Người đỡ đầu vẫn còn nhưng không phổ biến nữa. Chu cấp cho một geisha sẽ tiêu tốn của ông ta rất nhiều tiền. Kể từ khi kinh tế suy thoái, chẳng còn mấy quý ông có tiền phung phí như thế".

Liệu geisha có thể tồn tại khi không có những nhà tài trợ giàu có? "Thế giới geisha sẽ biến mất trừ khi họ thay đổi", Mushiake, một sử gia nghiên cứu về geisha, nói. "Ai mà biết được họ sẽ làm gì để tồn tại cơ chứ?".

Phần II

Hải Ninh (theo Sunday Times)